Đâu là nguyên nhân quan trọng nhất của lão hoá?

1. Cơ thể vì sao bị lão hoá?

Lão hoá là kết quả của các tác động tích lũy nhiều loại tổn thương ở mức độ phân tử và tế bào theo thời gian. Điều này dẫn tới sự suy giảm dần về năng lực thể chất, tinh thần và nguy cơ mắc bệnh ngày càng tăng, cuối cùng là tử vong. Những thay đổi trong cơ thể này có khi không vận hành tuyến tính theo sự gia tăng tuổi tác mà còn chịu sự tác động của các tác nhân bên ngoài. Một số yếu tố có thể làm ảnh hưởng đến quá trình lão hoá như môi trường sống ô nhiễm, các mối quan hệ, áp lực trong cuộc sống cũng thực sự khiến cho quá trình lão hoá trở nên nhanh hơn.

Tình trạng sức khỏe phổ biến liên quan đến lão hoá ở người già gồm có mất thính giác, đục thuỷ tinh thể, tật khúc xạ, đau lưng và cổ, viêm xương khớp, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, đái tháo đường và mất trí nhớ. Khi một người càng già đi thì họ càng có nhiều khả năng gặp nhiều vấn đề lão hoá hơn.

2. Đâu là nguyên nhân gây lão hoá quan trọng nhất?

Nhiều nhà khoa học tin rằng sự tổng hợp các phản ứng gốc tự do có hại diễn ra liên tục khắp các tế bào, mô cơ thể là nguyên nhân chính gây ra quá trình lão hoá. Mặc dù không thể phản đối rằng các gốc tự do và stress oxy hóa đóng vai trò đáng kể trong quá trình lão hoá nhưng vẫn còn các nguyên nhân gây lão hoá khác trong cơ thể như lão hoá nội tiết hay lão hoá trao đổi chất đang gia tăng theo thời gian. 

Vì vậy có quan điểm cho rằng lão hoá là một quá trình mà các nguyên nhân gây ra hiệp đồng với nhau nhằm gia tăng tốc độ tổn thương và mức độ lão hoá lên đáng kể theo thời gian. Kết quả dù hệ thống y tế và chăm sóc sức khoẻ phát triển vượt bậc, thậm chí có thể giải quyết từng nguyên nhân gây nên lão hoá thì không có phương pháp nào có thể giúp con người gia tăng tuổi thọ hơn thời điểm hiện tại dù ngăn ngừa được một trong những nguyên nhân này.

Nhìn chung, sự tồn tại của tác động hiệp đồng giữa các nguyên nhân gây lão hoá làm các nghiên cứu về một nguyên nhân riêng lẻ dường như không đạt được sự chính xác. Trong một nghiên cứu về nguyên nhân gây lão hoá nhất định thì các nguyên nhân khác có vẻ không quan trọng hay tác động nhiều đến quá trình lão hoá nhưng ở những nghiên cứu khác lại cho ra kết quả ngược lại. 

3. Có thể ngăn ngừa nguyên nhân gây lão hoá không?

Mặc dù không thể ngăn chặn việc lão hoá chỉ bằng cách giải quyết một nguyên nhân nhất định nhưng việc làm chậm quá trình lão hoá là hoàn toàn có thể thông qua việc thay đổi lối sống, cụ thể như sau:

• Giảm tiêu thụ đường: các nghiên cứu chứng minh việc ăn quá nhiều đường có thể dẫn tới lão hoá sớm hơn, vì đường có thể khiến da lão hoá nhanh, phá huỷ collagen và elastin- protein cần thiết bảo vệ, dưỡng ẩm cho da. Tiêu thụ đường có kiểm soát dưới 10% tổng lượng thức ăn mỗi ngày giúp giảm nguy cơ mắc bệnh béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.
• Bổ sung thêm protein: protein có thể góp phần làm chậm lượng insulin nhằm cân bằng đường huyết và duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh. Ngoài ra, protein cũng có vai trò quan trọng trong việc sửa chữa và tái tạo các mô.
• Uống nhiều nước: uUống đủ nước trong ngày giúp các cơ quan vận hành hiệu quả hơn, đào thải các chất độc ra khỏi cơ thể, cung cấp độ ẩm cho da và hạn chế lão hoá.
• Kiểm soát căng thẳng: việc căng thẳng kéo dài có thể dẫn tới sản sinh hormone cortisol ở mức cao gây nhiều bệnh lý nguy hiểm như bệnh tim mạch, đái tháo đường, béo phì cũng như các bệnh lý liên quan tới dạ dày và đường ruột và quá trình lão hoá là tất yếu.
• Bổ sung các chất chống oxy hoá như: vitamin A, C, E và beta carotene.
• Điều chỉnh trọng lượng cơ thể: quá gầy hoặc quá béo cũng đều không tốt, việc duy trì một trọng lượng ổn định quan trọng hơn trong việc ngăn ngừa lão hoá.
• Ngủ đủ giấc: Việc thiếu ngủ, ngủ không sâu giấc có thể làm mất cân bằng hormone dẫn tới gia tăng cortisol và mất cân bằng oxy hoá.
• Hạn chế độ uống có cồn: Sử dụng rượu bia không chỉ ảnh hưởng tới não bộ mà còn gây hại cho tim, gan, dạ dày và cả tinh thần của bạn.

Tóm lại, để đánh giá một nguyên nhân quan trọng nhất gây nên lão hoá là rất khó khăn. Tuy nhiên bạn vẫn có thể cải thiện tình trạng lão hoá thông qua một lối sống lành mạnh, duy trì cân nặng phù hợp, tích cực tập thể dục và kiểm soát căng thẳng.