Cách chữa rối loạn giấc ngủ theo Đông y

Mất ngủ do tâm tỳ hư

Đây là tình trạng mất ngủ do lo lắng quá độ làm tổn thương tâm tỳ, từ đó tỳ kém không sinh huyết, huyết hư không nuôi dưỡng được tâm. Ngoài ra, còn có thể do lao động, suy nghĩ quá mức khiến người bệnh hoảng hốt, tim đập nhanh, hay quên, tay chân rũ mỏi, ăn uống kém, sắc mặt vàng úa. Phương pháp đông y chữa rối loạn giấc ngủ ở trường hợp này là bổ tâm dưỡng tỳ sinh huyết. Rối loạn giấc ngủ điều trị bằng thuốc nam do tâm tỳ hư yếu như sau

• Bá tử nhân 20g, củ mài 40g, hạt sen 40g, táo nhân 20g, long nhãn 20g, lá dâu non 20g, lá vông nem 20g.
• Cách làm: long nhãn giã nhuyễn, các vị khác tán bột trộn đều viên bằng hạt ngô, sấy khô, bỏ lọ nút kín có thể dùng dần.
• Người lớn uống 12g x 2 lần/ ngày.

Có thể kết hợp châm cứu huyệt Cách du, Tâm du, Tam âm giao và thần môn. Châm bổ 1 lần/ngày, kết hợp cứu ấm. 

Mất ngủ do thận âm suy kém

Đây là tình trạng rối loạn giấc ngủ, buồn bực, ù tai, đau lưng, nam giới có thể kèm di tinh, nữ giới kèm bạch đới. Bài thuốc đông y chữa rối loạn giấc ngủ trong trường hợp này như sau:

• Nguyên liệu: Đậu đen 40g, vừng đen 40g, lá vông 40g, lá dâu tằm 40g, lạc tiên 20g, vỏ núc nác 12g, thảo quyết minh 20g.
• Đem các vị thuốc sơ chế rồi đồ cho chín, giã nhuyễn, thêm ít đừng trộn hồ viên bằng hạt ngô, sấy khô bỏ lọ và nút kín dùng dần.
• Người lớn có thể uống 20g x 2 lần/ ngày.

Có thể kết hợp châm cứu huyệt Thận du, Thái khê (châm bổ hoặc cứu), Tâm du, Nội quan (tả nhẹ)

Rối loạn giấc ngủ do hỏa của can đởm bốc

Đây là tình trạng mất ngủ kèm chứng đầy tức ngực sườn, ợ hơi, cáu gắt, ngủ hay mơ. Bài thuốc thuốc nam chữa mất ngủ do nguyên nhân này như sau:

• Nguyên liệu: Hạt sen 40g, táo nhân 40g, thảo quyết minh 40g.
• Tán nhỏ các nguyên liệu luyện với hồ, viên bằng hạt ngô, sấy khô bỏ lọ, nút kín dùng dần.
•  Người lớn uống 20g x 2 lần/ ngày.

Có thể kết hợp châm cứu huyệt Can du, Đởm du, Thái xung, Thần môn (châm tả).

Rối loạn giấc ngủ do vị khí không điều hoà

Đây là tình trạng mất ngủ kèm theo đầy tức vùng vị quản, đầy bụng, ợ hơi. Trường hợp này không cần dùng thuốc điều trị rối loạn giấc ngủ theo Đông y mà chỉ tạm thời tiết chế ăn uống và chỉ ăn các thức ăn dễ tiêu kết hợp châm cứu. Châm huyệt Trung quản, Túc tam lý, Nội quan, Phong long (châm tả) và Thần môn (châm bổ).

Xoa bóp bấm huyệt trị rối loạn giấc ngủ

Ngoài vấn đề rối loạn mất ngủ điều trị bằng thuốc nam thì còn có thể sử dụng xoa bóp - bấm huyệt để cải thiện giấc ngủ. Đây là phương pháp dùng bàn tay, ngón tay để xoa bóp, bấm huyệt tác động lên da, thịt, gân, khớp, kinh lạc, huyệt vị trên người để đạt mục đích phòng và chữa mất ngủ. 

Thủ thuật này chủ yếu thực hiện ở vùng đầu, cần thao tác chậm nhịp nhàng mềm mại sẽ có tác dụng ức chế thần kinh làm cơ thư giãn, giảm đau, an thần dễ ngủ. Các động tác xoa bóp bấm huyệt thường dùng gồm có:

• Ấn day chân tóc: Dùng đầu ngón tay thực hiện kỹ thuật day ấn theo hình lò xo từ chân tóc tới đầu.
• Chải đầu: Dùng ngón tay như lược chải theo hướng chải thẳng và chải ngang, vừa chải vừa kéo nhẹ chân tóc lên, có cảm giác hơi căng vùng đầu.
• Vỗ đầu: Dùng thủ thuật chặt bằng ngón tay lên vùng đầu nhẹ nhàng, đều nhịp.
• Gõ đầu: Dùng đầu các ngón tay gõ quanh đầu, theo hai hướng ngược chiều nhau, gõ hai vòng đối xứng với lực vừa phải.
• Bóp đầu: Ngón cái 1 bên các ngón tay còn lại 1 bên và thực hiện bóp vừa lực, hai bàn tay bóp đầu theo hướng từ dưới lên trên 
• Tìm điểm đau và day điểm đau: Tuỳ điểm đau cự án (day mạnh, nhanh, thời gian ngắn) hay thiện án (day nhè thời gian lâu) mà day cho thích hợp.
• Ấn day bấm các huyệt như Đầu duy, Bách hội, Nội quan, Thần môn, Phong phủ, Phong trì, Tứ thần thông, Thái dương, An miên,… tuỳ vị trí mà sử dụng huyệt thích hợp, lực vừa phải. 
• Chú ý thời gian xoa bóp và bấm huyệt vùng đầu khoảng 20 phút, với lực vừa phải và đều tay. Tránh làm lúc nhanh lúc chậm, lúc mạnh lúc nhẹ sẽ không đạt yêu cầu cải thiện giấc ngủ.

Tóm lại, phương pháp điều trị rối loạn giấc ngủ theo Đông y là làm sơ thông kinh lạc, tâm thận tương giao, điều hoà tỳ vị, lưu thông khí huyết nhất là vùng đầu, làm do âm dương thăng bằng qua đó thiết lập sự cân bằng cho cơ thể, tạo điều kiện cải thiện chất lượng giấc ngủ.