Các tác dụng phụ của thuốc rối loạn lo âu

Các nhóm thuốc điều trị rối loạn lo âu

Liệu pháp điều trị bằng thuốc giúp kiểm soát các rối loạn trong khi người bệnh trị liệu tâm lý. Vì vậy hiểu rõ công dụng, tác dụng phụ của thuốc rối loạn lo âu giúp nâng cao hiệu quả điều trị và hiệu quả dùng thuốc. 

Thuốc chống rối loạn lo âu cần được chỉ định bởi bác sĩ điều trị, các nhóm thuốc chính bao gồm thuốc trầm cảm, thuốc ức chế Beta, thuốc chống lo âu. Với liệu pháp điều trị thích hợp, người bệnh có thể nâng cao chất lượng cuộc sống như người bình thường.

• Thuốc nhóm SSRI: Còn được gọi là thuốc ức chế tái hấp thu Serotonin có chọn lọc, bao gồm Fluoxetine, sertraline, escitalopram, paroxetin… Nhóm thuốc này tác dụng theo cơ chế làm thay đổi nồng độ Serotonin dẫn truyền thần kinh trong não, giúp các tế bào não liên lạc với nhau. 
• Thuốc chống trầm cảm: Đây là nhóm thuốc được phát triển để điều trị bệnh trầm cảm cũng như mang lại hiệu quả đối với các rối loạn âu lo. Tương tự như các SSRI, nhóm thuốc này hoạt động bằng cách tái cân bằng mức độ dẫn truyền thần kinh trong não. Thuốc chống trầm cảm có tác dụng khởi phát chậm (có thể mất từ 4 - 12 tuần để có hiệu quả). Điều quan trọng là người bệnh cần tiếp tục điều trị những loại thuốc này đủ thời gian để thuốc phát huy tác dụng.
• Nhóm thuốc ức chế men MAOI: Đây là nhóm thuốc trầm cảm lâu đời nhất. Một số thuốc trong nhóm này bao gồm phenelzine, tranylcypromine… Hiện nay nhóm thuốc này không còn được coi là phương pháp điều trị đầu tay cho chứng lo lắng và trầm cảm. Tuy nhiên trường hợp các liệu pháp điều trị ưu tiên không hiệu quả, thuốc có thể được chỉ định là phương án thứ hai. MAOIs hoạt động theo cơ chế cân bằng chất dẫn truyền thần kinh não, cải thiện mức độ tâm trạng… Người bệnh điều trị bằng MAOI cần kiêng ăn một số loại thức ăn và đồ uống nhất định (như rượu vang đỏ, pho mát), không được dùng chung MAOI với các thuốc tránh thai, thuốc giảm đau, thuốc kháng dị ứng và các loại thực phẩm bằng thảo dược…. những chất này có thể tương tác với MAOI gây tăng huyết áp đến mức nguy hiểm;
• Benzodiazepines: Bao gồm các thuốc Alprazolam, Diazepam, Lorazepam, Chlordiazepoxide… tác dụng theo cơ chế tạo trạng thái thư giãn bằng cách ảnh hưởng đến các thụ thể gamma aminobutyric (GABA) của não, làm cho hệ thần kinh trung ương hoạt động chậm lại. Các thuốc thuộc nhóm Benzodiazepines có thể gây lệ thuộc thuốc về cả thể xác và tinh thần nếu sử dụng liều cao trong thời gian dài. Trường hợp người bệnh tự ý ngưng sử dụng thuốc đột ngột sẽ gây ra các triệu chứng cai thuốc bao gồm lo lắng, nhầm lẫn, mất ngủ, căng thẳng, bồn chồn và động kinh (hiếm gặp).
• Thuốc chẹn kênh Beta: Đây là nhóm thuốc thường được chỉ định trong điều trị tăng huyết áp. Ngoài ra, thuốc chẹn kênh Beta cũng được sử dụng trong điều trị các triệu chứng thể chất của lo âu cấp tính như tức ngực, nhịp tim nhanh… trong các trường hợp lo âu do sự kiện gây ra như rối loạn lo âu xã hội.

Tác dụng phụ của thuốc rối loạn lo âu

Buồn nôn

Buồn nôn là một trong những tác dụng phụ của thuốc chữa rối loạn lo âu. Triệu chứng buồn nôn thường gặp ở giai đoạn đầu điều trị và thông thường sẽ giảm sau một thời gian. Để hạn chế cảm giác buồn nôn, bác sĩ sẽ khuyên người bệnh uống nhiều nước và có thể cân nhắc sử dụng thuốc chống nôn nếu cần thiết.

Tăng cân

Một số người bệnh có triệu chứng tăng cân trong quá trình điều trị thuốc. Nguyên nhân có thể là do việc giữ nước lại trong cơ thể. Ngoài ra, tăng cảm giác ăn ngon miệng và thiếu vận động cũng là nguyên nhân gây tăng cân. Lời khuyên đưa ra trong trường hợp này là người bệnh cần duy trì thói quen tập thể dục và ăn uống điều độ.

Rối loạn tình dục

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng bệnh nhân nam điều trị thuốc chống lo âu có thể mắc triệu chứng rối loạn cương dương, suy giảm ham muốn tình dục hoặc chậm xuất tinh. Nguy cơ gặp tình trạng trên tăng lên nếu người bệnh đang điều trị bằng các loại thuốc ức chế tái hấp thu Serotonin có chọn lọc. Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ nếu tình trạng rối loạn tình dục kéo dài.

Mệt mỏi, buồn ngủ

Một trong những tác dụng phụ thuốc rối loạn lo âu là cảm giác buồn ngủ, mệt mỏi trong giai đoạn đầu dùng thuốc. Tình trạng này sẽ thuyên giảm khi cơ thể quen dần với thuốc. Người bệnh cần lưu ý không lái xe, vận hành máy móc khi đang điều trị bằng các loại thuốc rối loạn lo âu.

Mất ngủ

Trái ngược với các trường hợp buồn ngủ, một số người bệnh khi dùng thuốc rối loạn lo âu lại mắc hiện tượng mất ngủ, làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Nguyên nhân được giải thích là do thuốc tác động gây kích thích thần kinh, làm cho não bộ tỉnh táo hơn.

Bồn chồn, lo lắng

Bồn chồn, lo lắng là một trong những tác dụng phụ của thuốc rối loạn lo âu. Nguyên nhân là do thuốc tác động trực tiếp lên hệ thần kinh làm cho người bệnh trở nên kích động, cảm thấy lo lắng và bồn chồn. Tác dụng này kéo dài sẽ làm cho người bệnh mệt mỏi và luôn ở trong trạng thái lo lắng.

Táo bón, khô miệng

Người bệnh cũng có thể gặp triệu chứng táo bón, khô miệng khi điều trị bằng thuốc rối loạn lo âu. Lời khuyên là người bệnh cần bổ sung nước thường xuyên cho cơ thể.

Các tác dụng phụ khác

Các thuốc ức chế tái hấp thu chọn lọc Serotonin có thể gây ra một số tình trạng như rối loạn dạ dày, giảm thị lực… Thuốc chẹn kênh Beta có thể gây ra một số tác dụng phụ tiềm tàng như hạ huyết áp, đau đầu, phiền muộn, tay chân lạnh… Người mắc kèm bệnh đái tháo đường cần thông báo và trao đổi với bác sĩ trước khi điều trị.

Các thuốc trong nhóm Benzodiazepine, thuốc trầm cảm có thể gây hội chứng cai thuốc nếu người bệnh không tuân thủ điều trị và ngưng thuốc một cách đột ngột.

Lưu ý khi điều trị thuốc rối loạn lo âu

Khi dùng thuốc điều trị rối loạn lo âu người bệnh cần đặc biệt lưu ý một số vấn đề quan trọng sau:

• Dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
• Trường hợp gặp tác dụng không mong muốn khi điều trị, người bệnh cần liên hệ và trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để có phương án điều chỉnh liều hoặc thay đổi thuốc. Người bệnh không được tự ý dùng thuốc hoặc tự ý điều chỉnh mức liều, điều này là vô cùng nguy hiểm vì có thể gây ra những phản ứng xấu cho tình trạng bệnh.
• Trường hợp người bệnh quên một liều thuốc, tuyệt đối không uống gấp đôi liều chỉ định khi nhớ ra.

Ngoài việc sử dụng thuốc thì để sớm cải thiện tình trạng rối loạn lo âu, căng thẳng, mệt mỏi hiện nay nhiều người cũng chủ động bổ sung các loại thực phẩm bảo vệ sức khỏe có chứa thành phần chính Nicotinamide Mononucleotide, có khả năng trong việc duy trì mức độ trẻ trung của NAD trong các tế bào. Việc duy trì một lượng NMN lành mạnh dẫn đến giấc ngủ tốt hơn, ổn định tâm trạng, suy nghĩ nhạy bén hơn và có được sức khỏe tổng thể. Hiện việc sử dụng những loại viên uống, thực phẩm chức năng cũng đang là xu hướng chăm sóc sức khỏe chủ động được nhiều người lựa chọn.