Các tác dụng phụ của thuốc điều trị rối loạn giấc ngủ

Các tác dụng phụ của thuốc ngủ như thế nào?

Sử dụng thuốc chữa rối loạn giấc ngủ có thể gặp phải các tác dụng phụ như sau:

Tác dụng phụ toàn thân:

• Hô hấp: Có thể gây rối loạn chức năng thở, ngưng thở khi ngủ, hen suyễn, khí phế thũng hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD).
• Rối loạn tiêu hoá: Khô miệng, đau bụng, tiêu chảy, táo bón, giảm cảm giác thèm ăn.
• Thần kinh: Dị cảm bàn tay, bàn chân, hay chóng mặt, suy giảm trí nhớ, lú lẫn và mất năng lực kiểm soát hành vi.
• Rối loạn giấc ngủ và ngủ nhiều quá mức.
• Ảnh hưởng chức năng gan thận.

Tác dụng phụ gây nghiện:

• Các loại thuốc ngủ mạnh như dẫn xuất benzodiazepin, barbiturat khi dùng trong thời gian dài có thể gây nên tình trạng phụ thuộc vào thuốc, nghiện thuốc. 
• Người bệnh khi ngừng sử dụng thuốc sẽ gặp hội chứng cai như bồn chồn, vật vã, khó ngủ, kích thích,… và chỉ có thể cải thiện bằng cách sử dụng thuốc.
• Vì vậy sử dụng thuốc ngủ cần phải đặc biệt lưu ý dùng đúng liều lượng và thời gian theo chỉ dẫn của bác sĩ, không ngừng sử dụng thuốc đột ngột.

Lạm dụng thuốc ngủ liều mạnh có thể gây tử vong:

• Không chỉ gây nghiện mà việc lạm dụng các thuốc ngủ liều mạnh kéo dài có thể để lại tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe, thậm chí là gây tử vong khi dùng với liều cao gấp 5-20 lần bình thường.
• Mặc dù hiện nay các phương pháp quản lý việc dùng thuốc điều trị rối loạn giấc ngủ đã an toàn hơn, các thuốc cũng ít tác dụng phụ hơn nhưng việc quá liều gây tử vong vẫn còn xảy ra. Do đó, khi dùng thuốc điều trị rối loạn giấc ngủ cần tuân thủ chỉ dẫn và tuyệt đối không tự ý tăng liều trong bất cứ trường hợp nào.

Một số lưu ý khi sử dụng thuốc chữa rối loạn giấc ngủ

• Nhóm thuốc benzodiazepin thường được sử dụng để điều trị mất ngủ tiên phát nhưng nghiên cứu cho thấy khi dùng kéo dài nhóm thuốc này dễ khiến người bệnh bị quên, có thể gây giãn cơ và dễ ngã đối với người cao tuổi nên hiện nay ít được sử dụng.
• Thuốc chống trầm cảm 3 vòng và thuốc chống trầm cảm mới có tính an dịu và điều trị rối loạn giấc ngủ tiên phát hoặc thứ phát kết hợp với rối loạn lo âu, trầm cảm. Tuy nhiên, loại thuốc này cũng có tác dụng phụ gây mệt mỏi, tăng cảm giác ngon miệng dẫn tới dễ thừa cân. Vì vậy, chỉ sử dụng thuốc khi có chỉ định của bác sĩ. Thuốc chống trầm cảm có tác dụng an dịu mạnh vì vậy thận trọng khi sử dụng ở người vận hành máy móc, lái xe.
• Một số thuốc an thần kinh như olanzapine, quetiapin ở liều thấp có tác dụng an dịu gây ngủ nhưng tác động lên quá trình chuyển hoá vì vậy không nên dùng cho bệnh nhân béo phì.
• Sử dụng thuốc ngủ cùng rượu có thể dẫn tới hiện tượng ngưng thở, tử vong vì vậy không nên dùng rượu trong thời gian sử dụng thuốc điều trị rối loạn giấc ngủ.
• Không nên ăn bưởi hoặc uống nước ép bưởi khi đang uống một số loại thuốc ngủ vì bưởi làm tăng hấp thu thuốc ngủ vào máu, gây tăng lượng thuốc ngủ lưu lại trong cơ thể và gây quá liều.

Có thể cải thiện giấc ngủ mà không sử dụng thuốc không?

Bên cạnh việc sử dụng thuốc, cải thiện giấc ngủ bằng thay đổi lối sống cũng là phương pháp nền tảng trong điều trị rối loạn giấc ngủ:

• Không sử dụng đồ uống có cồn hoặc chất kích thích vào chiều tối.
• Tạo không gian ngủ thoải mái nhất có thể, sạch sẽ, yên tĩnh, đủ tối và nhiệt độ thích hợp.
• Xây dựng thời gian biểu giấc ngủ phù hợp.
• Quản lý tốt tâm trạng, tránh căng thẳng kéo dài.
• Ăn tối vừa phải, không quá no gây đầy bụng, khó tiêu.
• Không ngủ quá nhiều vào ban ngày, chỉ nên ngủ trưa khoảng 30 phút, buổi sáng dậy sớm và không nên ngủ nướng.
• Dùng trà thảo mộc các loại cũng có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ.
• Trong trường hợp phải dùng thuốc ngủ thì cần dưới sự chỉ định của bác sĩ, và bắt đầu bằng các loại thuốc có tác dụng an thần nhẹ.

Tóm lại, sử dụng thuốc đề điều trị rối loạn giấc ngủ là phương pháp tương đối phổ biến nhưng cần lưu ý về các tác dụng phụ của thuốc ngủ và khả năng gây nghiện. Nếu lạm dụng thuốc ngủ trong thời gian dài có thể để lại hậu quả tiêu cực cho sức khỏe, thậm chí là gia tăng nguy cơ tử vong.