Trầm cảm theo mùa là gì?

Trầm cảm theo mùa là gì?

Trầm cảm theo mùa là một loại rối loạn tâm trạng mà các triệu chứng của trầm cảm xuất hiện vào cùng một thời điểm mỗi năm. Thường thì người bị trầm cảm theo mùa sẽ có triệu chứng vào mùa thu hoặc mùa đông, khi ngày trở nên ngắn hơn và ánh sáng mặt trời ít hơn.

Nguyên nhân gây trầm cảm theo mùa chủ yếu là sự thay đổi ánh sáng và môi trường xung quanh vào mùa thu hoặc đông, gây ảnh hưởng đến cơ thể và tâm trạng của người bị ảnh hưởng. Trầm cảm theo mùa có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và hoạt động hàng ngày của người bị ảnh hưởng. Việc nhận biết các dấu hiệu trầm cảm theo mùa từ sớm sẽ giúp người bệnh giảm thiểu các triệu chứng tái phát của bệnh.

Trầm cảm theo mùa có nguy hiểm không?

Trầm cảm theo mùa có nguy hiểm không? Trầm cảm theo mùa (SAD) không phải là một bệnh lý nguy hiểm đến tính mạng, nhưng có thể gây ra rất nhiều khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. 

Trong một số trường hợp, SAD có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn làm giảm chất lượng cuộc sống, gây khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động hàng ngày, làm giảm năng suất làm việc và gây rối loạn giấc ngủ. Nó cũng có thể gây ra tình trạng tăng cân, sụt cân và gây ảnh hưởng đến quan hệ xã hội. Vậy làm thế nào để nhận biết được các dấu hiệu trầm cảm theo mùa?

Dấu hiệu trầm cảm theo mùa

Khi xuất hiện các dấu hiệu và triệu chứng của SAD hoặc bạn trải qua những triệu chứng sau trong ít nhất 2 tuần, có thể bạn đang mắc phải tình trạng trầm cảm theo mùa:

Các triệu chứng bệnh trầm cảm nặng có thể bao gồm:

• Cảm thấy buồn bã, trống rỗng.
• Mất hứng thú, không thích thú với các hoạt động mà trước đây bạn yêu thích.
• Thay đổi đột ngột trong cân nặng và khẩu vị.
• Khó ngủ hoặc ngủ quá nhiều.
• Cảm thấy mệt mỏi và kiệt sức.
• Khó tập trung, hay quên.
• Cảm thấy vô giá trị, tự ti và suy nghĩ tiêu cực.
• Có ý định tự tử hoặc làm tổn thương bản thân.

Các triệu chứng cụ thể của SAD kiểu mùa đông có thể bao gồm:

• Ngủ quá giấc (hypersomnia): Cảm thấy cần ngủ nhiều hơn bình thường và khó khăn trong việc thức dậy vào buổi sáng.
• Ăn quá nhiều, đặc biệt là thèm đồ ăn có nhiều carbohydrate: Cảm giác thèm ăn mạnh mẽ đồ ăn giàu carbohydrate như đồ ngọt, tinh bột và ngũ cốc.
• Tăng cân: Do tăng cường tiêu thụ calo từ việc ăn quá nhiều, có thể dẫn đến tăng cân trong thời gian ngắn.
• Xa lánh xã hội (cảm giác như "ngủ đông"): Cảm giác mất hứng thú, muốn tránh xa hoạt động xã hội và có ý thức của việc tự cô lập trong mùa đông.

Các triệu chứng cụ thể của SAD kiểu mùa hè có thể bao gồm:

• Khó ngủ (mất ngủ): Gặp khó khăn trong việc đi vào giấc ngủ và duy trì giấc ngủ trong mùa hè.
• Chán ăn, dẫn đến sụt cân: Mất đi sự thèm ăn và không có hứng thú với việc ăn uống, dẫn đến sụt cân hoặc mất cân trong thời gian ngắn.
• Bồn chồn và kích động: Cảm giác căng thẳng và kích động tăng lên.
• Lo lắng: Cảm giác lo lắng, không yên tâm và căng thẳng trong thời gian kéo dài.
• Các kiểu hành vi bạo lực: Một số người có thể trải qua tăng cường của sự khó chịu và căng thẳng, có thể dẫn đến các hành vi bạo lực hoặc không kiểm soát được.

Cách xử lý trầm cảm theo mùa

Sử dụng thuốc 

SAD có liên quan đến rối loạn hoạt động serotonin, tương tự như các loại trầm cảm khác. Do đó, các chất ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) được sử dụng để điều trị SAD khi các triệu chứng xảy ra. Chúng có thể cải thiện đáng kể tâm trạng của bệnh nhân. Một loại thuốc chống trầm cảm khác, bupropion, được phê duyệt bởi Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khi có thể ngăn ngừa tái phát các đợt trầm cảm theo mùa.

Tuy nhiên, tất cả các loại thuốc này đều có thể gây ra tác dụng phụ. Người bệnh nên nói chuyện với bác sĩ về các tác dụng phụ có thể xảy ra khi sử dụng các loại thuốc này.

Sử dụng liệu pháp ánh sáng

Liệu pháp ánh sáng là một phương pháp điều trị được sử dụng để giảm triệu chứng bệnh trầm cảm theo mùa (SAD). Phương pháp điều trị này nhằm mục đích giúp bù đắp cho lượng ánh sáng mặt trời tự nhiên bị giảm trong những tháng ngắn hơn. Bệnh nhân sẽ ngồi trước một hộp đèn có ánh sáng mạnh (10,000 lux) trong khoảng 30 đến 45 phút mỗi ngày, thường vào buổi sáng, trong khoảng từ mùa thu đến mùa xuân.

Liệu pháp ánh sáng được cho là an toàn cho hầu hết mọi người, vì các hộp đèn lọc ra tia UV có khả năng gây hại. Tuy nhiên, một số bệnh nhân gặp vấn đề về mắt hoặc đang sử dụng một số loại thuốc có thể làm tăng nhạy cảm của mắt với ánh sáng mặt trời, khi này có thể cần sử dụng phương pháp điều trị thay thế hoặc sử dụng liệu pháp ánh sáng dưới sự giám sát y tế.

Liệu pháp ánh sáng là một phương pháp điều trị hiệu quả cho SAD và đã được sử dụng thành công trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, như với bất kỳ phương pháp điều trị nào, bệnh nhân cần nói chuyện với bác sĩ của mình để biết liệu liệu pháp ánh sáng có phù hợp với trường hợp của họ hay không.

Tâm lý trị liệu

Trị liệu hành vi nhận thức (CBT) là một phương pháp trị liệu tâm lý, tập trung vào thay đổi cách suy nghĩ và hành vi của bệnh nhân để giúp họ vượt qua triệu chứng SAD. CBT thường được thực hiện bởi các chuyên gia tâm lý hoặc những người được đào tạo đặc biệt. 

Trong CBT, bệnh nhân được hướng dẫn để nhận ra những suy nghĩ tiêu cực và mâu thuẫn trong quá trình suy nghĩ của họ, và sau đó họ được hướng dẫn để thay đổi chúng thành những suy nghĩ tích cực. Bệnh nhân cũng được tư vấn để thay đổi một số hành vi như tăng cường hoạt động, giảm cảm giác lười biếng và cô đơn.

CBT cũng có thể được sử dụng để giảm bớt các triệu chứng lo âu và giảm stress. Nó có thể được thực hiện trong các buổi tư vấn thường xuyên hoặc trong các nhóm hỗ trợ. CBT là một phương pháp điều trị hiệu quả cho SAD và có thể được sử dụng độc lập hoặc kết hợp với liệu pháp ánh sáng hoặc thuốc chống trầm cảm.

Sử dụng vitamin D

Vitamin D là một chất dinh dưỡng quan trọng cho sức khỏe của con người và có vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của hệ xương và răng, hệ miễn dịch, chức năng não bộ và tâm trạng. Một số nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa việc thiếu hụt vitamin D và trầm cảm, bao gồm cả trầm cảm theo mùa (SAD).

Tuy nhiên, việc sử dụng vitamin D để điều trị trầm cảm theo mùa vẫn còn đang được nghiên cứu và chưa được chứng minh là hiệu quả. Một số nghiên cứu cho thấy rằng việc bổ sung vitamin D có thể giảm triệu chứng trầm cảm ở một số bệnh nhân, nhưng các kết quả chưa được nhất quán và cần thêm nhiều nghiên cứu để xác nhận.

Ngoài ra, việc sử dụng vitamin D cần được thực hiện dưới sự giám sát của bác sĩ và không nên tự ý sử dụng vitamin D hay bất kỳ thuốc hoặc chất bổ sung dinh dưỡng nào mà không có sự chỉ định của chuyên gia y tế. Việc dùng quá liều vitamin D có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, bao gồm độc tính vitamin D.

Ngoài ra, người bệnh có thể sử dụng thêm một số sản phẩm viên uống có thành phần Nicotinamide Mononucleotide để bổ sung dưỡng chất và hỗ trợ sức khỏe tâm lý giúp cải thiện tình trạng trầm cảm, tăng cường não bộ và trí nhớ.

Trầm cảm theo mùa là một trạng thái tâm lý không nguy hiểm trực tiếp, nhưng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và trạng thái tâm trạng của một người. Việc tìm kiếm sự giúp đỡ và hỗ trợ từ các chuyên gia sức khỏe tâm thần có thể giúp bạn giảm bớt triệu chứng SAD và cải thiện chất lượng cuộc sống của mình.